Chúng tôi đến thăm gia đình ông Phạm Mạnh Dự vào một ngày đầu tháng 9. Ông Dự và vợ - bà Phạm Thị Khang phấn khởi kể về sự nỗ lực của gia đình trong thời gian nuôi các con ăn học. Gia đình ông Dự từ Hà Nội tản cư chạy lên xã miền núi Ấm Thượng (huyện Hạ Hòa, Phú Thọ) từ năm 1946.  

Những ngày đầu của cuộc sống tản cư nơi miền đất lạ, ông Dự hăm hở và nhiệt tình tham gia công tác xã hội tại thị trấn Hạ Hòa. Sau này, ông chuyển sang làm nghề chữa đồng hồ.

Ông Dự không khỏi bồi hồi khi nhớ về những tháng năm nuôi con ăn học. Thời chiến tranh, cả làng kham khổ, thiếu thốn đủ bề. Nhiều gia đình không dám nghĩ đến việc cho con ăn học lên tới cấp II mà chỉ thoát mù chữ đã là tốt lắm rồi. Nhà ông đông con thì lại càng khó khăn hơn. Song ông Dự và bà Khang chỉ nghĩ đơn giản: chiến tranh sẽ hết, xã hội và gia đình cần người phải biết khoa học, biết kỹ thuật, chỉ có học mới thoát nghèo. Có chữ thì ở đâu cũng trở thành người tốt và tự lo được cho mình.

Từ sự định hướng của cha mẹ, 9 người con của ông Dự không ngừng chăm lo học tập. Anh Phạm Mạnh Lâm - con trai cả của ông Dự, chịu khó học tập và đã tạo ra nếp học hành để các em theo sau. Với điểm thi 30/30 cao nhất miền Bắc năm 1970, anh Lâm được tỉnh mời về học ở trường chuyên. Rồi sau này được du học tại Thái Lan, trở thành tiến sỹ và làm phó viện trưởng Viện Chiến lược viễn thông quốc gia. Rồi lần lượt 8 người con của ông bà lớn lên, theo học trường làng rồi thi đỗ vào các trường đại học như ĐH Tài chính, Văn hóa, Kinh tế…

Nhiều năm liên tục, gia đình ông Dự được tỉnh Phú Thọ và huyện Hạ Hòa tặng danh hiệu gia đình hiếu học tiêu biểu rồi được mời dự các hội nghị gia đình hiếu học tiêu biểu.

Hiện nay, vợ chồng ông Phạm Mạnh Dự đã bước vào tuổi 80, chân chậm, mắt mờ nhưng cứ ngày lễ, ngày tết, 18 con ông: trai, gái, dâu, rể đều có bằng đại học, có người là tiến sĩ, thạc sỹ, kĩ sư, giám đốc…tề tựu để ôn nghèo nhớ khổ. Ông thấy vô cùng hạnh phúc.

Chia tay ông Dự và ngôi nhà gỗ bé nhỏ của gia đình ông, trong lòng chúng tôi cảm phục về một tấm gương gia đình hiếu học, vượt mọi khó khăn để nuôi dạy các con nên người. Hành trình nuôi con vào đại học như bước đi liên tục trong cuộc sống gia đình ông, cũng giống như những chiếc đồng hồ không bao giờ ngừng chạy.

Nguyễn Thế Lượng